Bd70d15da1

T

I’m sorry, in Dutch, published in regional newspaper Brabants Dagblad, 2008

Tuinbouwtentoonstelling Floriade ging Tilburg aan de neus voorbij. Van de weeromstuit besloot het gemeentebestuur een wijk te creëren die zijn weerga niet kent: Witbrant en Koolhoven, samen DE Wijk. Architect Jacq. de Brouwer ontwierp een deel van de woningen in Witbrant-Oost en -West. Streepjescodes en berken dienden als muze.

Door Martin Neyt

Tussen de Burgemeester Baron van Voorst tot Voorst weg en de Bredaseweg groeien de laatste loten aan de Reeshof. Drieduizend woningen moeten er uiteindelijk staan. Witbrant-West is in 2004 in gebruik genomen en -Oost is vrijwel gereed. Aan Koolhoven-West wordt momenteel hard gewerkt. Het oostelijk deel verkeert nog in de ontwikkelingsfase.

Met DE Wijk, in kapitalen geschreven om trots te benadrukken, spoelt Tilburg de kater van de misgelopen Floriade 2002 weg. De wereldtentoonstelling moest aan de zuidzijde van de Reeshof verrijzen, maar halverwege de jaren negentig stond de stad al niet meer op de kandidatenlijst. Voor Jacq. de Brouwer, van het Goirlese Bedaux De Brouwer Architecten, een zege. Hij kreeg in 1997 de kans om samen met het Rotterdamse DKV en ArchitectenCie uit Amsterdam een visie te presenteren voor één van de vier deelwijken. De architecten stelden hun presentatie onder regie van toenmalig rijksbouwmeester Wytze Patijn samen.

“Het is als bij een partituur, de juiste instrumenten en partijen komen op het juiste moment bij elkaar”, vertelt De Brouwer. “Door zowel de architectuur als het stedenbouwkundig plan in handen van een beperkte groep ontwerpers te houden, is de samenhang tussen de verschillende onderdelen in de buurt toegenomen.”

Bij Witbrant-West zijn de ontwerpers uitgegaan van een streepjescode. Stroken groen, woonerf en weg wisselen elkaar beurtelings af. De repetitie zorgt niet alleen voor een rustig beeld, bewoners krijgen letterlijk meer rust omdat de functies wonen, ontspannen en verplaatsen strikt zijn gescheiden. Herhaling is opnieuw te vinden in de verschillende typen woningen. Elk type maakt een hink-stapsprong, ze keert na een aantal blokken weer terug. Dat geldt ook voor de vier gebruikte baksteensoorten.

De woningen kenmerken zich door modernisme, een bouwstijl zonder franje maar met oog voor detail en woongenot. Alle huizen in Witbrant-West stralen dezelfde geraffineerde eenvoud uit. De Brouwer: “Onze opdrachtgever WonenBreburg wilde huurwoningen, door ons bureau ontworpen, qua esthetiek niet onder laten doen voor duurdere koopwoningen.”

De architecten eren het voormalig agrarisch gebied waarop Witbrant-West is gevestigd met natuurlijke materialen. Zo bestaan schuttingen uit constructies met keien en zijn de bergingen van een aantal woningen in tuinafscheidingen verwerkt. Een dakopbouw, optioneel voor bewoners die willen uitbreiden, bestaat standaard uit dezelfde houtsoort.

Patiowoningen

Een smalle strook verbindt de Wijboschstraat met de Arcenstraat. De A-buurt, ofwel Witbrant-Oost, is één van de kindjes van Jacq. de Brouwer. Hij produceerde het stedenbouwkundig plan en maakte de tekeningen voor het merendeel van de woningen. Zijn werk heeft Tilburg een unieke verzameling patiowoningen opgeleverd.

De spaarzame vormgeving springt meteen in het oog. De Brouwer heeft ervoor gekozen om architectuur ondergeschikt te maken aan landschap. “De laagbouw zorgt voor vrij zicht op de omliggende bossen. Daarnaast is de heilige koe uit het straatbeeld gehaald door ruimte op eigen terrein te creëren. De berkenboom stond model voor de gebruikte kleuren: grijs en wit voor de gevels, bruingrijs voor het natuursteen in de tuin.”

De patiowoningen blinken uit in flexibiliteit. De architect heeft de huizen zo ontworpen dat ze zich eenvoudig naar de achterzijde laten uitbreiden. De ommuring van de patio dient daarbij als kader voor de te bouwen kamers.

Blikvanger

Je verwacht ze in Palm Springs of in de Colorado Desert, maar niet in een Vinexwijk. De glazen bungalows, met hun ruggengraat van flagstone, passen echter prima in de weidsheid van Witbrant-Oost. Omgeven door een glooiend grasveld zijn ze de blikvanger van de buurt. Nieuwsgierigen blijven volgens Paul van Empel, bewoner van een van de bungalows aan de Ankeveenstraat, niet altijd op afstand. “Mensen staan soms met hun neuzen tegen het glas gedrukt. Dat is voor mij een bevestiging dat ik een prachtig huis bezit.”

De bouw van bijzondere woningen vergt lef en visie van meerdere partijen, stelt De Brouwer. “Zonder het vertrouwen van projectontwikkelaar Hans de Wilde was Witbrant-Oost er niet gekomen. De Wilde geloofde in de opzet van een buurt die excelleert in duurzaamheid en investeerde erin. Het resultaat is ernaar. Laatst wandelde ik hier met een stedenbouwkundige uit Nijmegen rond. Hij omschreef Witbrant-Oost als de enige Vinexwijk in Nederland die hem het Zwitserleven gevoel bezorgt.”

Haagse school

Via de Bredaseweg weg gaat de tocht naar Koolhoven-West, de buurt die zich kenschetst door woonstijlen uit het interbellum. De Voerendaalstraat roept beelden van Berlage en de Haagse School op. Pal aan de andere kant staan gezellige jaren dertig woningen met een puntdak en even verderop ademen statige, spierwitte villa’s de geest van Dudok. Straatmeubilair doet z’n naam in Koolhoven-West eer aan, de lantaarns op de pleintjes lijken van een ouderwetse schrijftafel te zijn gegrist.

De veelheid aan woningtypen is niet helemaal De Brouwers cup of tea. De meester van de schoonheid door eenvoud vindt de afwisseling een wat onrustig straatbeeld opleveren. “Je hopt als het ware van tijdperk naar tijdperk.”

Koolhoven-West kan echter op een grote populariteit onder bewoners rekenen. Al voor de bouw dromde een massa mensen samen om er een woning te bemachtigen. Veel van de in totaal veertienhonderd woningen in Koolhoven-West gingen reeds over de toonbank. Nieuwe exemplaren met klinkende namen als Acorus, Fragaria en Kardinaalshoed zijn nog beschikbaar. Voor zolang het duurt.

In opdracht van Het Brabants Dagblad

Foto Van der Maat architecten BNA

Advertisements